Sözlük dili: internetin Türkçesi orada şekillendi

Türkçe internetin kendi dilini bulduğu yerlerden biri sözlüklerdi.

Küçük harf

Her şey küçük harfle yazılırdı. cümle başı dâhil. özel isimler dâhil.

Bu bir tembellik değil, bilinçli bir üsluptu: metnin hiyerarşisiz olması, herkesin aynı tonda konuşması. Kimse bağırmıyor, kimse resmî değil.

Yıllar sonra o alışkanlık her yere yayıldı. Bugün mesajlaşırken küçük harfle yazan bir nesil var ve nedenini bilmiyor.

Başlık açmak

Asıl mesele yazmak değil, başlığı bulmaktı.

İyi bir başlık, altına yüzlerce kişinin yazmasını sağlardı. Kötü bir başlık kimseyi çekmezdi. Başlık aslında bir davetti.

"şu an ne dinliyorsunuz" gibi basit bir başlık yıllarca yaşardı. Karmaşık, akıllıca görünmeye çalışan başlıklar bir günde ölürdü.

Bu, içerik tasarımı hakkında öğrendiğim ilk gerçek dersti: insanları konuşturan şey, senin ne kadar zeki göründüğün değil.

Bilgi ile şaka arasında

O metinlerin bir kısmı gerçekten bilgiydi. Bir kısmı tamamen şakaydı. Ve ikisi yan yana dururdu.

Bir konuyu ararken hem doğru cevabı hem de o cevabın altında yazılmış çok komik bir cümleyi bulurdun. Hangisinin hangisi olduğunu ayırt etmek okuyucunun işiydi.

Bugünkü doğrulama tartışmalarının kökeninde bu var: internet hiçbir zaman "doğru bilgi kaynağı" olarak tasarlanmadı. İnsanların yazdığı bir yer olarak tasarlandı.

"Girmek"

Bir başlığa yazmaya "girmek" denirdi. "bu konuya girenler"...

Küçük bir fiil ama çok şey anlatıyor: yazmak bir mekâna girmek gibi düşünülüyordu. İnternetin hâlâ bir yer olduğu dönemin dili.

Sonra "paylaşmak" geldi ve mekân kayboldu. Artık bir yere girmiyoruz, bir akışa bırakıyoruz.

Kalanı

O dilin çoğu bugün gündelik Türkçeye karıştı. Nereden geldiğini bilmeden kullandığımız kalıplar var.

Bir dilin nasıl değiştiğini gerçek zamanlı izlemek, o yıllarda internette olmanın en az fark edilen ayrıcalığıydı.