1995
Windows 95: bir düğme her şeyi değiştirdi
Sol alt köşeye bir düğme koydular ve üstüne 'Başlat' yazdılar. Bilgisayar kullanmak o gün sıradan insanlar için mümkün hâle geldi.
Ondan önce bilgisayar açtığında ne yapacağını bilmen gerekiyordu. Komut satırı, dizin yapısı, çalıştırılacak dosyanın adı. Bilgisayar, bilenlerin aletiydi.
Sonra sol alt köşeye bir düğme koydular ve üstüne Başlat yazdılar.
Bir kelimenin gücü
O düğmenin dehası teknik değil, dilseldi. "Ne yapacağımı bilmiyorum" diyen birine "buraya bas" diyordu. Bilgisayar ilk kez, kullanıcıya nereden başlayacağını kendisi söylüyordu.
Görev çubuğu da aynı mantıktaydı: açık olan her şey aşağıda duruyordu. Kaybolmuş bir pencere diye bir şey kalmadı.
Bugün telefonundan tabletine kadar her arayüz bu fikrin torunu.
Açılış sesi
Windows 95'in açılış müziğini Brian Eno besteledi — evet, o Brian Eno. Birkaç saniyelik, yumuşak, tırmanan bir ses.
O sesi duyduğunda bilgisayar hazır demekti. Ve o ses o kadar iyi tasarlanmıştı ki, otuz yıl sonra hâlâ ilk notasından tanıyorsun.
Bir ürünün sesi olmak: bugünün yazılımlarının çoğunun beceremediği şey.
Tak ve çalıştır (bazen)
"Plug and Play" büyük vaatti: donanımı takarsın, kendi tanır.
Pratikte her zaman öyle olmadı. Sürücü diski aramak, IRQ çakışması, "bilinmeyen aygıt" — bir kuşak bunlarla büyüdü. Şaka olarak "plug and pray" denirdi ve haksız değildi.
Ama önemli olan şuydu: hedef doğruydu. Donanımın kendini tanıtması gerektiği fikri oradan yerleşti.
Mayın tarlası ve solitaire
Ve tabii oyunlar. Mayın Tarlası'nda sağ tık ile bayrak koymayı, Solitaire'i bitirdiğinde kartların ekrandan aşağı dökülmesini kim unutur?
Aslında ikisi de eğitim aracıydı: Solitaire insanlara sürükle-bırak yapmayı, Mayın Tarlası sağ tıklamayı öğretmek için oradaydı. Kimse "ders" demedi, herkes öğrendi.
En iyi kullanıcı eğitimi, eğitim gibi görünmeyendir.
Sonrası
95'i 98 izledi, sonra XP geldi ve uzun süre kaldı. Arayüz değişti, renkler değişti, düğme yuvarlandı.
Ama sol alt köşe hâlâ orada. Otuz yıldır aynı yerde duran o düğme, yazılım tarihinin en kalıcı tasarım kararı olabilir.
// paylaş
// hatıra defteri
Sen ne hatırlıyorsun?
Burası yorum alanı değil. Bu yazıyı okurken aklına gelen kendi hatıranı bırak — bir isim, bir akşam, bir ayrıntı. Arşiv ortak hafızayla büyüyor.
Defter henüz boş. İlk hatırayı sen bırak.